Senet (bono) kaç yılda zamanaşımına uğrar?
Kısa cevap
Bono hangi kurallara tabidir?
Günlük dilde "senet" denilen belge çoğunlukla bonodur: düzenleyen kişinin belirli bir tarihte belirli bir parayı ödeme sözü verdiği kambiyo senedi. Kanun, poliçeye ilişkin zamanaşımı hükümlerinin bonolara da uygulanacağını açıkça belirtir (TTK md. 778). Bonoyu düzenleyen kişi, bir poliçeyi kabul eden gibi sorumludur (TTK md. 779).
Kime karşı kaç yıllık süre var?
Düzenleyene karşı: Bonoyu imzalayan borçluya karşı istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TTK md. 749, 779). Örneğin vadesi 10 Mart 2023 olan bir bono için süre 10 Mart 2026'da dolar.
Cirantalara karşı: Senedi elinde bulunduran hamilin, senedi kendisine ciro edenlere karşı istemleri, süresinde çekilen protesto tarihinden veya senette "gidersiz iade olunacaktır" kaydı varsa vadenin dolduğu tarihten itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar. Bir cirantanın diğer cirantalara karşı istemleri ise senedi ödediği veya kendisine dava açıldığı tarihten itibaren altı ayda zamanaşımına uğrar (TTK md. 749).
Bonoda zamanaşımı süreleri
Zamanaşımı nasıl kesilir?
Zamanaşımı; dava açılması, icra takibi talebinde bulunulması, davanın ihbar edilmesi veya alacağın iflas masasına bildirilmesiyle kesilir (TTK md. 750). Yani alacaklı süre dolmadan kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatırsa zamanaşımı durmaz, kesilir ve yeniden işlemeye başlar.
Borçluysanız ve size zamanaşımına uğramış bir bonoya dayanılarak ödeme emri gönderildiyse, bu itirazınızı süresinde ileri sürmeniz gerekir. Kambiyo senetlerine dayalı takipte borca itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır (İİK md. 168, 169).
Süre dolunca alacak tamamen kaybolur mu?
Hayır. Zamanaşımı nedeniyle senetten doğan yükümlülük düşmüş olsa bile, düzenleyen kişi hamilin zararına zenginleştiği ölçüde ona karşı borçlu kalır. Bu sebepsiz zenginleşme istemi, senedin zamanaşımına uğradığı tarihi izleyen tarihten itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir; sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükü borçludadır (TTK md. 732, 778).
Kurgusal örnek: Mehmet Bey, Ayşe Hanım'a vadesi 1 Haziran 2022 olan bir bono verir ve ödemez. Ayşe Hanım 1 Haziran 2025'e kadar takip başlatmazsa senetten doğan hakkı zamanaşımına uğrar (TTK md. 749). Yine de 1 Haziran 2026'ya kadar, Mehmet Bey'in kendi zararına zenginleştiğini ileri sürerek sebepsiz zenginleşme davası açabilir (TTK md. 732).
Vade tarihini not edin
Senet kaç yıl geçerlidir?
İcra takibi senet zamanaşımını keser mi?
Zamanaşımına uğramış senetle para istenebilir mi?
Senedi ciro edenlere karşı süre ne kadardır?
Bu Yazıda Dayanılan Mevzuat
Bu yazıda geçen hukuki terimler
İlgili Yargı Kararları
Kararlar konunun yargıda nasıl değerlendirildiğini göstermek içindir; her dosya kendi koşullarına göre ayrıca incelenir.
Davacılar, davalı şirketin bonoya dayanarak başlattığı icra takibinde, kooperatifin yem alımı karşılığında verdiği bonolara konu borcun müşteri çekleriyle ödendiğini, diğer davacının adının sonradan bonoya eklenerek aval veren konumuna getirildiğini ileri sürerek borçlu olmadıklarının, olmazsa takas yoluyla borcun sona erdiğinin tespitini istemiştir. Davalı, alacağın kambiyo senedine dayandığını ve ödeme iddiasının yazılı belgeyle ispatlanması gerektiğini savunmuştur.
İlk derece mahkemesi, taraflar arasında aynı ticari ilişkiden kaynaklanan karşılıklı alacaklar bulunduğunu, kooperatifin davalı şirketten alacaklı olduğunun başka bir itirazın iptali davasında verilip kesinleşen kararla belirlendiğini tespit etmiştir. Takas definde bulunulan takibin, dava konusu takipten sonra başlatıldığını da dikkate alarak talep ile bağlı kalmak suretiyle davacıların takip konusu tutarda borçlu olmadığının tespitine karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Yargıtay, davacılardan birinin bonoda avalist sıfatını taşıdığını, diğer davacı kooperatifin takas defi sonucunda borcun bir kısmının ödenmiş olduğunu ve ödemenin borcu sona erdirdiğini belirterek kararı HMK md. 370/1 uyarınca kesin olarak ve oy birliğiyle onamıştır.
Davacılar, davalının önceki bir icra takibindeki borca mahsuben kendilerinden teminat olarak bono aldığını, bu takipten tahsilat yapmasına rağmen bonoyu ayrıca takibe koyduğunu ileri sürerek bonodan dolayı borçlu olmadıklarının tespitini istemiştir. Davalı, davacıların borcu kabul ettiklerini ve daha önce açtıkları davalardan vazgeçtiklerini savunmuştur.
İlk derece mahkemesi, bilirkişi hesabına göre önceki takip dosyasındaki bakiye borcu dava tarihi itibarıyla belirlemiş, bono bedelinin bu bakiyeyi aşan kısmı yönünden davacıların borçlu olmadığının tespitine karar vermiş, fazlaya ilişkin talebi ve kötü niyet tazminatı taleplerini reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, her davanın açıldığı tarihteki koşullara göre değerlendirileceğini, dava tarihinden sonra yapılan tahsilatların ve takip masraflarının infaz aşamasında icra müdürlüğünce gözetileceğini belirtmiştir. Davalının tazminat talebi yönünden ise, aynı dava için daha önce verilen ret kararına davalı istinaf başvurusunda bulunmadığından davacılar lehine usuli kazanılmış hak oluştuğunu kabul ederek tarafların istinaf başvurularını reddetmiştir.
Yargıtay, kararı usul ve yasaya uygun bularak HMK md. 370/1 uyarınca kesin olarak ve oy birliğiyle onamıştır.
Editör ekibi
⚠️ Önemli
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya hukuki görüş niteliği taşımaz ve herhangi bir avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz.
İçerik, yayın ve son güncelleme tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır; mevzuat ve yargı kararları zamanla değişebilir. Bu bilgilere dayanılarak yapılan işlem ve verilen kararlardan Dava Rehberi sorumlu değildir.
Kendi durumunuza ilişkin karar vermeden önce bir avukata danışmanız önerilir. Avukatlık ücretini karşılayamayacak durumdaysanız bulunduğunuz yerdeki baronun Adli Yardım Bürosu'na başvurabilirsiniz.
Sitemizle ilgili iletişim bilgilerine İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bu yazı faydalı oldu mu?
Hata bildir
İlgili Yazılar
Çek ve Senet Uyuşmazlıkları: Haklar ve Takip Süreci
Çek veya senet ödenmediğinde hangi yolların izlenebileceğini, icra takibine nasıl itiraz edileceğini...
Çekin ibraz süresi ne kadar?
Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde bankaya ibraz ed...
İcra ve İflas Rehberi: Hangi Yola Başvurmalısınız?
İcra takibiyle karşılaştığınızda hangi sürede, nereye ve hangi başvuruyu yapmanız gerektiğini öğreni...
Ticaret ve Şirketler Ana Rehberi: Şirketler, Çek ve Ticari Davalar
Ticari uyuşmazlıklarda hangi kuralın uygulandığını, hangi mahkemeye gidileceğini ve hangi rehberin i...
Limited şirket ortağı şirketin vergi ve SGK borcundan sorumlu mu?
Limited şirket kural olarak borçlarından yalnız kendi malvarlığıyla sorumludur; ancak şirketten tahs...