Çekin ibraz süresi ne kadar?

Süreler ve başlangıç günü

Çeki elinde bulunduran kişiye hamil, çeki ödeyecek bankaya muhatap, çekin ödenmesi için bankaya sunulmasına da ibraz denir. Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde ibraz edilmelidir (TTK md. 796). Yurt dışında düzenlenip Türkiye'de ödenecek çeklerde süre, iki ülke aynı kıtadaysa bir ay, ayrı kıtalardaysa üç aydır (TTK md. 796).

Süreler, çek üzerinde yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar (TTK md. 796). Çekteki tarih ileri bir tarih olsa bile çek görüldüğünde ödenir; düzenleme tarihinden önce bankaya götürülen çek, ibraz edildiği gün ödenir (TTK md. 795). Bu nedenle uygulamada "vadeli çek" denilen çekler de hukuken ibraz edildiği gün ödenmesi gereken bir ödeme aracıdır.

Süre kaçarsa ne olur?

Hamilin cirantalara, düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakkı, ancak zamanında ibraz edilen çekin ödenmediği protesto, bankanın çek üzerine yazdığı tarihli beyan veya takas odasının beyanıyla tespit edilirse kullanılabilir (TTK md. 808). Süresinde ibraz edilmeyen çekte bu tespit yapılamadığından, çeki ciro eden kişilere başvurma imkânı kaybedilir.

Karşılıksız çek suçu da ancak kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çek için "karşılıksızdır" işlemi yapılmışsa söz konusu olur; şikâyet ve adli para cezası buna bağlıdır (5941 sayılı Kanun md. 5). Süre geçtikten sonra bankaya götürülen çek için bu ceza yoluna gidilemez.

Örneğin, Selin Hanım müşterisinden düzenleme tarihi 1 Eylül olan ve aynı şehirde ödenecek bir çek alıyor. On günlük süre 2 Eylül'de başlar; çeki bu süre içinde bankaya ibraz etmesi gerekir. Çeki 20 Eylül'de götürür ve karşılıksız çıkarsa, ciro edenlere başvuramaz ve karşılıksız çek şikâyetinde bulunamaz; alacağını düzenleyenden genel hükümlere göre istemesi gerekir.