Ev sahibi depozitoyu iade etmezse ne yapılabilir?

Depozito bankadaysa: üç aylık süreye bakın

Konut ve çatılı işyeri kiralarında depozito kanunda güvence olarak geçer ve üç aylık kira bedelini aşamaz. Güvence para olarak verilecekse kiracı bunu, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırır; kıymetli evrak ise bankaya depo edilir. Banka güvenceyi ancak iki tarafın rızasıyla, kesinleşmiş icra takibiyle veya kesinleşmiş mahkeme kararıyla geri verebilir (TBK md. 342).

Kiracıyı koruyan kural şudur: Ev sahibi, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde kiracıya karşı kira sözleşmesiyle ilgili bir dava açtığını veya icra ya da iflas yoluyla takibe giriştiğini bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermek zorundadır (TBK md. 342). Yani ev sahibi bu süre içinde hiçbir şey yapmazsa onayını beklemeniz gerekmez.

Depozito ev sahibine elden verildiyse

Uygulamada depozito çoğu zaman bankaya yatırılmaz, doğrudan ev sahibine ödenir. Bu durumda geri ödeme istemi kira ilişkisinden doğan bir alacaktır. Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (HUAK md. 18/B). Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi için icra edilebilirlik şerhi alınır; anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte dava açılır. Kira ilişkisinden doğan alacak davalarına, tutarı ne olursa olsun sulh hukuk mahkemesi bakar (HMK md. 4).

Ev sahibi kesinti yapmak isterse

Ev sahibi; ödenmemiş kira, aidat veya kiracının kusuruyla oluşan hasar gibi alacakları olduğunu ileri sürerek depozitoyu tutmak isteyebilir. Kiracı, kiralananı teslim aldığı durumda geri vermekle yükümlüdür; ancak sözleşmeye uygun kullanma nedeniyle oluşan eskime ve bozulmalardan sorumlu değildir (TBK md. 334). Bu yüzden evi teslim ederken taşınmazın durumunu fotoğraflarla ve mümkünse iki tarafın imzaladığı bir teslim tutanağıyla belgelemek, sonradan çıkacak tartışmada işinizi kolaylaştırır.

Kurgusal örnek

Örneğin, Elif Hanım kira sözleşmesi sona erince evi temiz ve hasarsız teslim etmiş, ancak ev sahibi iki aylık kira tutarındaki depozitoyu geri ödememiş olsun. Depozito sözleşme başında Elif Hanım adına açılan vadeli hesaba yatırılmışsa ve ev sahibi üç ay içinde bankaya herhangi bir dava ya da takip bildirmemişse, Elif Hanım bankaya başvurarak parayı alabilir. Depozito elden verilmişse Elif Hanım arabuluculuk bürosuna başvurur; ev sahibi toplantıya gelmez veya anlaşma olmazsa sulh hukuk mahkemesinde dava açar.