Temyiz Süresi Ne Kadar? Süre Nasıl Hesaplanır?

Temyiz nedir?

Temyiz, bir mahkeme kararının daha üst mahkeme tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Hukuk davalarında bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin bazı kararları Yargıtay tarafından incelenebilir (HMK md. 361). Temyiz, her kararın yeniden ve baştan görülmesi anlamına gelmez; kararın kanuna uygunluğu ve temyiz incelemesinin kapsamı, ilgili usul kurallarına göre değerlendirilir (HMK md. 369).

Hukuk davalarında temyiz süresi

Hukuk yargılamasında bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinin temyize açık kararına karşı başvuru süresi, kararın tarafınıza tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (HMK md. 361). Süre, kararın duruşmada okunmasıyla değil, kural olarak usulüne uygun tebliğle bağlantılı olarak başlar (HMK md. 361).

Süre, kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar (HMK md. 91). Hafta olarak belirlenen süre, son haftada başladığı güne karşılık gelen günün tatil saatinde biter; örneğin 3 Mart’ta tebliğ edilen kararın iki haftalık temyiz süresi 17 Mart’ta sona erer (HMK md. 92). Son gün resmî tatile rastlarsa süre, tatili izleyen ilk iş gününün çalışma saati sonunda biter (HMK md. 93).

Her karar temyiz edilebilir mi?

Hayır. Bir kararın bölge adliye mahkemesi tarafından verilmiş olması, o kararın mutlaka temyiz edilebileceği anlamına gelmez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, bazı kararları temyiz incelemesi dışında bırakır (HMK md. 362). Bu nedenle yalnızca süreyi hesaplamak yeterli değildir; kararın gerekçesindeki ve kanundaki temyiz yolu bilgilerinin de kontrol edilmesi gerekir (HMK md. 361; HMK md. 362).

Bazı uyuşmazlıklarda kararın kesin nitelikte olması, bazı karar türlerinin kanun gereği temyize kapalı bulunması veya dava konusunun kanunda belirtilen sınırlar içinde kalması temyiz yolunu etkileyebilir (HMK md. 362). Somut dosyada hangi kararın verildiği ve kararın tebliğ tarihi birlikte incelenmelidir.

Temyiz dilekçesi nereye verilir?

Temyiz başvurusu yazılı bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede tarafların bilgileri, kararın hangi mahkeme ve dosya tarafından verildiği, kararın tebliğ tarihi, temyiz sebepleri ve istem açıkça gösterilmelidir (HMK md. 364). Temyiz dilekçesi kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine verilebileceği gibi, temyiz edenin bulunduğu yerdeki bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine de verilebilir (HMK md. 365).

Dilekçede yalnızca “kararı kabul etmiyorum” demek yerine, hangi hukuki değerlendirmeye neden itiraz edildiği açıklanmalıdır. Örneğin delillerin değerlendirilmesinde veya uygulanacak hukuk kuralında hata bulunduğu düşünülüyorsa, bu itirazın kararın hangi bölümüne ilişkin olduğu anlaşılır biçimde yazılmalıdır. Temyiz sebeplerinin dilekçede açıkça gösterilmesi, incelemenin sağlıklı yürütülmesine yardımcı olur (HMK md. 364).

Ceza davalarında temyiz süresi

Ceza yargılamasında temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK md. 291). Ceza kararının temyize açık olup olmadığı ve temyiz başvurusunun kim tarafından yapılabileceği, Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki özel kurallara göre belirlenir (CMK md. 286; CMK md. 291).

Ceza dosyalarında hükmün sanığa, katılana veya diğer ilgili kişilere ne zaman ve nasıl tebliğ edildiği önem taşır. Birden fazla ilgili kişinin bulunduğu dosyalarda her kişi bakımından kendi tebliğ tarihi ve kanunun tanıdığı başvuru hakkı ayrıca değerlendirilmelidir (CMK md. 291).

İdari davalarda temyiz süresi

İdari yargıda temyiz, bölge idare mahkemesi kararlarının veya kanunda sayılan bazı kararların Danıştay tarafından incelenmesini sağlayan kanun yoludur. İdari yargıda temyiz süresi kural olarak kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK md. 46). Ancak her bölge idare mahkemesi kararı temyize açık değildir; temyiz edilebilen karar türleri kanunda ayrıca düzenlenmiştir (İYUK md. 46).

İdari davalarda süre hesabı, hukuk davalarındaki süreyle karıştırılmamalıdır. Kararın sonuç kısmında gösterilen kanun yolu, başvuru süresi ve başvurulacak merci dikkatle incelenmelidir (İYUK md. 46).

Kurgusal örnek: Hukuk davasında süre hesabı

Örneğin, Ayşe Hanım’ın hukuk davasında bölge adliye mahkemesi kararı kendisine bir tebliğ tarihiyle bildirilmiş olsun. Karar temyize açık ise Ayşe Hanım, kararın kendisine tebliğ edildiği günden iki hafta sonraki aynı günün tatil saatine kadar temyiz başvurusu yapmalıdır; tebliğ 3 Mart’ta yapıldıysa son gün 17 Mart’tır (HMK md. 361; HMK md. 92). Karar temyize kapalıysa, dilekçenin süresinde verilmesi tek başına Yargıtay incelemesi yapılmasını sağlamaz (HMK md. 362).

Temyiz süresi geçirilirse ne olur?

Temyiz başvurusu kanunda öngörülen süre geçtikten sonra yapılırsa, kararı veren mahkeme dilekçenin reddine karar verir; bu ret kararına karşı da tebliğden itibaren iki hafta içinde kanun yoluna başvurulabilir (HMK md. 366; HMK md. 346). Bu nedenle tebliğ tarihinin yanlış hesaplanması veya dilekçenin yetkili yere zamanında ulaştırılmaması hak kaybına yol açabilir.

Kararın hangi yargı koluna ait olduğu, temyize açık olup olmadığı, tebliğ tarihi ve başvurunun nereye yapılacağı birlikte kontrol edilmelidir. Dosyanın özellikleri ve başvurunun hukuki sonuçları için bir avukata danışabilirsiniz. Avukatlık ücretini karşılayamıyorsanız, bulunduğunuz ilin barosunun Adli Yardım Bürosu’na başvuru koşullarını öğrenebilirsiniz (Avukatlık Kanunu md. 176).