Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır?

Evlilik Türk vatandaşlığını otomatik olarak kazandırır mı?

Hayır. Yabancı bir kişinin Türk vatandaşıyla evlenmesi, kendisine doğrudan Türk vatandaşlığı vermez. Evlilik yoluyla vatandaşlık, kanunda belirtilen şartların yerine getirilmesine ve yetkili makamlarca yapılan değerlendirmeye bağlı bir başvuru yoludur (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu md. 10, 16).

Bu nedenle evlilik tarihi, eşlerin aile birliği içinde yaşayıp yaşamadığı ve başvuru sahibinin kamu düzeni veya millî güvenlik bakımından engel oluşturabilecek bir durumunun bulunup bulunmadığı değerlendirilir (5901 sayılı Kanun md. 16). Sadece nikâhın yapılmış olması yeterli değildir. Ayrıca aranan şartları taşımak, vatandaşlığın mutlaka kazanılacağı anlamına gelmez (5901 sayılı Kanun md. 10).

Evlilik yoluyla vatandaşlık başvurusu şartları

Türk vatandaşıyla evlenen yabancı kişinin bu yoldan başvuru yapabilmesi için evliliğin en az üç yıldır sürmesi ve başvuru tarihinde devam etmesi gerekir. Kanun ayrıca aile yaşamına ve başvuru sahibinin durumuna ilişkin şartlar arar (5901 sayılı Kanun md. 16). Aşağıdaki tabloyu, kendi durumunuzu gözden geçirmek için başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz.

Üç yıllık süre ne anlama gelir?

Kanun, başvuru yapılabilmesi için evliliğin en az üç yıldır devam etmesini arar. Bu nedenle evliliğiniz henüz bu süreyi doldurmadıysa evlilik yoluyla vatandaşlık için gereken süre şartını karşılamazsınız (5901 sayılı Kanun md. 16). Başvuru hazırlığına başlamadan önce evlilik tarihinizi resmî kayıtlardan kontrol etmeniz yararlı olur.

Üç yılın dolması, diğer şartların yerine geçtiği anlamına gelmez. Başvuru tarihinde evliliğin sürmesi, aile birliği içinde yaşanması ve diğer yasal koşulların bulunması da gerekir (5901 sayılı Kanun md. 16). Örneğin, evliliğiniz üç yılı aşmış olsa bile başvurudan önce boşanmışsanız, devam eden evlilik şartını karşılamazsınız (5901 sayılı Kanun md. 16).

Aile birliği içinde yaşamak ne demektir?

Aile birliği içinde yaşama, eşlerin evliliği gerçek bir aile ilişkisi olarak sürdürmesiyle ilgili bir şarttır. Kanun, resmî evlilik bağının yanında bu şartın da bulunmasını ister (5901 sayılı Kanun md. 16). Dolayısıyla başvuru hazırlığında yalnızca evlilik belgesine odaklanmak yerine aile yaşamınıza ilişkin bilgileri de düzenli ve anlaşılır biçimde hazırlamanız yararlı olur.

İş, eğitim veya sağlık nedeniyle eşinizden ayrı bir yerde bulunuyorsanız, bu durumu başvuru makamına açıkça anlatın. Böyle bir durumda aile birliği şartının sağlandığını kendi başınıza varsaymak yerine, durumunuza ilişkin hangi açıklama ve belgelerin gerektiğini sorun. Kanunun aradığı şart aile birliği içinde yaşamadır; dosyanızın bu şart açısından değerlendirilmesi gerekir (5901 sayılı Kanun md. 16).

Evlilikle bağdaşmayan faaliyet şartı

Başvuru sahibinin evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmaması gerekir. Kanunun bu maddesinde, hangi davranışların bu kapsamda olduğu tek tek sayılmaz (5901 sayılı Kanun md. 16). Bu nedenle internetteki örnek listelerini kesin bir ölçüt gibi kullanmayın. Kendi durumunuzla ilgili tereddüdünüz varsa başvuru öncesinde hukuki değerlendirme almayı düşünebilirsiniz.

Başvuru hazırlarken eşinizle ilgili bilgiler, evlilik tarihiniz ve yaşam düzeniniz hakkında doğru açıklamalar kullanın. Belgelerdeki bir farklılığı gizlemek yerine nedenini açıklamaya hazırlanın. Özellikle başka ülkelerde düzenlenmiş belgelerde isimlerin yazılışı veya tarih biçimleri farklı olabilir. Bu tür farklılıkları önceden fark etmek, dosyanızı daha anlaşılır hazırlamanıza yardımcı olur.

Millî güvenlik ve kamu düzeni şartı

Başvuru sahibinin millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından vatandaşlığa engel oluşturacak bir hâlinin bulunmaması gerekir. Bu, evlilik süresi ve aile birliği şartlarından ayrı olarak aranan bir koşuldur (5901 sayılı Kanun md. 16). Evliliğinizin uzun süredir devam ediyor olması, bu koşulun değerlendirilmesini ortadan kaldırmaz.

Hakkınızda devam eden bir işlem veya açıklamak istediğiniz bir durum varsa, bunun başvurunuza etkisini tahmin ederek hareket etmeyin. Başvuru makamının sorularına doğru bilgi verin ve gerektiğinde bir avukata danışın. İnternette başka bir kişinin başvurusuna ilişkin anlatılan deneyim, sizin dosyanız için kesin bir sonuç göstergesi değildir.

Başvuru nereye yapılır ve belgeler nasıl hazırlanır?

Türk vatandaşlığının kazanılmasıyla ilgili başvurular, Türkiye’de yerleşim yerinizin bulunduğu valiliğe; yurt dışında ise dış temsilciliklere yapılır (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu md. 37). Başvuru öncesinde ilgili makamdan güncel belge listesini, başvurunun kabul yöntemini ve varsa randevu uygulamasını öğrenin.

Belge hazırlığı için kimlik ve pasaport bilgilerinizi, evlilik kaydınızı ve mevcut yaşam düzeninize ilişkin bilgileri gözden geçirin. Bu rehberi kesin bir belge listesi olarak kullanmayın. Hangi belgelerin hangi biçimde sunulacağını başvuru makamından teyit edin; özellikle yabancı ülkede düzenlenen belgeler için tercüme veya tasdik gerekip gerekmediğini ayrıca sorun.

Hazırladığınız belgelerin bir kontrol listesini oluşturabilirsiniz. Belgelerin üzerindeki ad, soyad, doğum tarihi ve evlilik tarihi bilgilerini karşılaştırın. Bir farklılık görürseniz, belgeyi düzenleyen makamdan açıklama veya düzeltme konusunda bilgi alın. Masraf planlaması yaparken eski internet yazılarındaki rakamları kullanmak yerine güncel tutarı resmî kaynaktan kontrol edin.

Türk vatandaşı eş başvurudan sonra vefat ederse

Türk vatandaşı eşin başvuru tarihinden sonra vefat etmesi hâlinde, aile birliği içinde yaşama şartı aranmaz (5901 sayılı Kanun md. 16). Burada vefatın zamanı önemlidir: Kanundaki bu istisna, başvuru sonrasındaki vefat için düzenlenmiştir. İstisna, diğer bütün şartların kaldırıldığı veya vatandaşlığın kendiliğinden kazanıldığı anlamına gelmez (5901 sayılı Kanun md. 10, 16).

Kurgusal örnek olay

Örneğin, yabancı uyruklu Ayşe Hanım ile Türk vatandaşı Mehmet Bey’in evliliği üç yılı doldurmuştur. Evlilikleri devam etmekte ve eşler aile birliği içinde yaşamaktadır. Ayşe Hanım’ın evlilikle bağdaşmayan bir faaliyeti veya millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel oluşturan bir hâli olmadığı varsayılırsa, evlilik yoluyla vatandaşlık için başvurabilir (5901 sayılı Kanun md. 16). Bu, tamamen kurgusal bir örnektir.

Ayşe Hanım’ın önce başvuru yapacağı makamdan güncel belge listesini edinmesi, ardından belgelerdeki bilgileri kontrol etmesi uygun bir hazırlık olur. Ancak örnekte bütün şartların sağlandığı varsayılsa bile vatandaşlık kazanılması garanti değildir; kanun, şartları taşımanın kişiye vatandaşlık konusunda mutlak bir hak vermediğini belirtir (5901 sayılı Kanun md. 10).

Başvurunuzla ilgili tereddüt yaşarsanız

Özellikle evlilik durumunuzda değişiklik, resmî kayıtlarda farklılık veya dosyanıza ilişkin açıklanması gereken bir mesele varsa sorularınızı önceden yazın. Başvuru makamından belge ve işlem bilgisi alın; hukuki durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukata danışabilirsiniz. Avukatlık ücretini karşılayamıyorsanız baronun Adli Yardım Bürosundan başvuru koşulları hakkında bilgi isteyebilirsiniz; adli yardım hizmeti Avukatlık Kanunu’nda düzenlenir (1136 sayılı Avukatlık Kanunu md. 176, 178).