Bilişim, İnternet ve KVKK Ana Rehberi: İçerik Kaldırma, Hakaret, Dolandırıcılık ve Kişisel Veri

Bilişim ve internet hukuku hangi kanunlarla düzenlenir?

İnternetle ilgili uyuşmazlıklarda tek bir kanun yoktur; olayın türüne göre farklı kanunlar uygulanır. 5651 sayılı Kanun internet yayınlarını, içerik, yer ve erişim sağlayıcıların sorumluluğunu ve erişimin engellenmesini düzenler. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kişisel verilerin işlenmesini ve ilgili kişinin haklarını belirler. Hakaret, dolandırıcılık ve bilişim sistemine girme gibi fiiller ise Türk Ceza Kanunu'nda suç olarak tanımlanır.

Kişilik hakkına yönelik saldırılarda Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu devreye girer. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir (TMK md. 24). Kişilik hakkı zedelenen kişi ayrıca manevi tazminat isteyebilir (TBK md. 58). Aynı olayda ceza şikâyeti, erişim engeli başvurusu ve tazminat davası birlikte gündeme gelebilir.

İnternetteki içerik nasıl kaldırılır veya erişime engellenir?

İçerik sağlayıcı, internet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten sorumludur (5651 sayılı Kanun md. 4). Yer sağlayıcı ise yer sağladığı içeriği kendiliğinden kontrol etmekle yükümlü değildir; ancak hukuka aykırı içerikten kanuna uygun biçimde haberdar edilirse bu içeriği yayından çıkarmak zorundadır (5651 sayılı Kanun md. 5). Bu nedenle ilk adım çoğu zaman içeriği yayınlayana veya platforma yapılan bildirimdir.

Bazı ağır suçlar bakımından kanun ayrı bir yol öngörür. İntihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş ve kumar gibi kanunda sayılan suçları oluşturduğu konusunda yeterli şüphe bulunan yayınlar için içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verilir. Bu kararı soruşturma evresinde hâkim, kovuşturma evresinde mahkeme verir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı da karar verebilir ve kararını yirmi dört saat içinde hâkimin onayına sunar (5651 sayılı Kanun md. 8).

Kamu düzenine ilişkin bir yol daha vardır. Yaşam hakkının, can ve mal güvenliğinin, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suçun önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebepleriyle hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verebilir. Başkanın kararı yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur; hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse karar kendiliğinden kalkar (5651 sayılı Kanun md. 8/A).

Özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayınlar için doğrudan başvuru yolu vardır. Bu durumdaki kişi, Başkanlığa başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Başvuruda yayının tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiği ve kimlik bilgileri yer almalıdır; eksik başvuru işleme konulmaz. Erişim sağlayıcılar tedbiri en geç dört saat içinde uygular (5651 sayılı Kanun md. 9/A).

Bu başvurudan sonra yapılacak bir işlem daha vardır. Erişimin engellenmesini isteyen kişi, talebini talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar. Hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar; aksi halde tedbir kendiliğinden kalkar (5651 sayılı Kanun md. 9/A). Kanundaki "Başkanlık" deyimi, 2026'da yapılan değişiklikle Siber Güvenlik Başkanlığı'nı ifade eder (5651 sayılı Kanun md. 2).

Mahkeme ve hâkim kararlarının uygulanmasında Erişim Sağlayıcıları Birliği görev yapar. Erişimin engellenmesi kararları gereği için Birliğe gönderilir ve Birliğe yapılan tebligat erişim sağlayıcılara yapılmış sayılır. Kararları erişim sağlayıcılar yerine getirir (5651 sayılı Kanun md. 6/A). Bu nedenle mahkemeden alınan kararın her erişim sağlayıcıya ayrı ayrı gönderilmesi gerekmez.

Kişilik hakkı davasında davacı, düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını da isteyebilir. Maddi ve manevi tazminat istemleri saklıdır. Dava, davacının kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK md. 25). Bu yer seçimi, internette yayılan saldırılarda dava açmayı kolaylaştırır.

Sosyal medyada hakaret edilirse ne yapılır?

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etmek ya da sövmek hakaret suçunu oluşturur ve üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Fiilin mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi de aynı cezayı gerektirir. Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda bir oranında artırılır (TCK md. 125).

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında, hakaret suçunun soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK md. 131). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da sözlü olarak yapılabilir (CMK md. 158). Şikâyetten önce paylaşımın ekran görüntüsünü, bağlantı adresini ve tarihini kaydetmek, delil kaybını önler.

İnternet dolandırıcılığı ve bilişim suçları

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamak dolandırıcılık suçudur ve bir yıldan beş yıla kadar hapis ile adli para cezası gerektirir (TCK md. 157). Suç bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenirse nitelikli dolandırıcılık söz konusu olur ve ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ile adli para cezasıdır (TCK md. 158).

Bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmek veya orada kalmaya devam etmek ayrı bir suçtur (TCK md. 243). Sistemin işleyişini engellemek, verileri bozmak, yok etmek veya başka bir yere göndermek de cezalandırılır (TCK md. 244). Başkasına ait banka veya kredi kartını rızası olmadan kullanarak yarar sağlamak ise üç yıldan altı yıla kadar hapis gerektirir (TCK md. 245).

Dolandırıcılığa uğradığınızı fark ettiğinizde önce bankanızı arayıp kartı veya hesabı kapattırın, ardından savcılığa şikâyette bulunun (CMK md. 158). Mesajları, ödeme dekontlarını ve karşı tarafın hesap bilgilerini saklayın. Bu belgeler hem ceza soruşturmasında hem de paranın iadesi için açılacak davada delil olarak kullanılır.

Kişisel verilerle ilgili haklar ve KVKK başvurusu

Kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Verinin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen kişi veya kurum veri sorumlusudur (KVKK md. 3). Herkes veri sorumlusuna başvurarak kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenebilir, eksik veya yanlış verinin düzeltilmesini, şartları varsa silinmesini isteyebilir. Kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğrayan kişi zararın giderilmesini de talep edebilir (KVKK md. 11).

Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna yapılır. Veri sorumlusu talebi en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır; işlem ayrıca maliyet gerektiriyorsa Kurulun tarifesindeki ücret alınabilir. Talep kabul edilir veya gerekçesi açıklanarak reddedilir; kabul halinde gereği yerine getirilir. Başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması halinde alınan ücret ilgiliye iade edilir (KVKK md. 13).

Başvuru reddedilirse, yanıt yetersiz bulunursa veya süresinde yanıt verilmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır. Ancak veri sorumlusuna başvuru yolu tüketilmeden doğrudan şikâyette bulunulamaz. Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklıdır (KVKK md. 14).

Veri sorumlusu, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve verilere hukuka aykırı erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır. İşlenen veriler kanuni olmayan yollarla başkalarınca ele geçirilirse veri sorumlusu bu durumu en kısa sürede ilgili kişiye ve Kurula bildirir (KVKK md. 12). Veri ihlali bildirimi alan kişi, şifrelerini değiştirmeli ve olası dolandırıcılık girişimlerine karşı dikkatli olmalıdır.

Bu alandaki rehberler

İçerik kaldırma ve erişim engeli rehberi, platforma bildirimden mahkeme başvurusuna kadar izlenecek adımları anlatır. Sosyal medyada hakaret rehberi, şikâyet dilekçesini ve delil toplamayı ayrıntılı olarak ele alır. İnternet dolandırıcılığı rehberi ilk saatlerde yapılması gerekenleri, kişisel veri ihlali rehberi de veri sorumlusuna başvuru ile Kurula şikâyetin nasıl yapılacağını açıklar.

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir. İnternetteki içerikler hızla yayıldığı ve erişim engeli ile şikâyet süreleri kısa olduğu için, hakkınızın ihlal edildiğini fark ettiğinizde delilleri hemen kaydedin ve gerekirse bir avukattan destek alın.