Evdeki eşyalar haczedilebilir mi?

Ev eşyası 2012'den beri geniş korunuyor

İcra ve İflas Kanunu, haczedilemeyecek mal ve hakları tek tek sayar. Bunlardan biri, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasıdır (İİK md. 82). Bu bent 2012'de 6352 sayılı Kanun'la bugünkü hâlini almıştır; ölçüt, eşyanın ailenin ortak kullanımına hizmet edip etmemesidir. Buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak, masa, televizyon gibi evde birlikte kullanılan eşyalar bu kapsama girer.

Hangi eşyalar haczedilebilir?

Korumanın dışında tutulanlar kanunda açıkça yazılıdır: para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler haczedilebilir (İİK md. 82). Örneğin evdeki ziynet altınları, değerli bir tablo veya koleksiyon niteliğindeki antika bir saat haczedilebilir.

Borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya ve haline uygun evi de haczedilemeyenler arasındadır. Ancak bu iki bentteki malların kıymeti fazlaysa, bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak kadarı ona bırakılmak üzere haczedilip satılabilir (İİK md. 82). Bu "kıymeti fazla" istisnası ev eşyasına ilişkin bent için öngörülmemiştir.

Eşinize veya çocuğunuza ait eşya

Haciz sırasında evde bulunan taşınır mallar borçlunun sayılır; borçlu başkalarıyla birlikte oturuyor olsa bile bu karine uygulanır. Ancak niteliği gereği kadına, erkeğe veya çocuğa ait olduğu açıkça anlaşılan eşyalar onların kabul edilir. Bu karinenin aksini iddia eden ispat etmek zorundadır (İİK md. 97/A). Eşinize ait olduğunu düşündüğünüz kıymetli bir mal haczedildiyse, malın kendisine ait olduğunu ileri süren kişi istihkak iddiasında bulunabilir ve bu durumda malı nasıl edindiğini ispat etmesi gerekir (İİK md. 97/A).

Haczedilmemesi gereken eşya haczedilirse

İcra memuru, haczi istenen malın haczinin caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir ve talebi kabul ya da reddeder (İİK md. 82). Haczedilemeyen bir eşya buna rağmen haczedildiyse, haciz işlemini öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz (İİK md. 16).

Kurgusal örnek

Örneğin, Selin Hanım'ın kredi kartı borcu için evine haciz için gelinmiş olsun. İcra memuru salondaki koltuk takımı, televizyon ve çamaşır makinesini haczedemez; bunlar ailenin ortak kullandığı ev eşyasıdır. Ancak çekmecede bulunan bilezikler altın olduğu için haczedilebilir. Memur televizyonu da haciz tutanağına yazmışsa Selin Hanım, öğrendiği günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilir.