Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararı: Nüfus kaydının düzeltilmesi

2. Hukuk Dairesi 2025/8326 E. , 2025/12077 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2022/398 E., 2024/430 K.

DAVA TÜRÜ : Nüfus

Taraflar arasındaki davanın bozma sonrası yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı-birleşen davacı ... vekili tarafından eksik incelemeyle karar verildiği, birleşen davacının yatırması gereken giderin suç üstü ödeneğinden karşılanması gerektiği yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Asıl dava dilekçesinde ... oğlu ...’ün 28.08.1331 olan ölüm tarihinin, 15.08.1955 olarak düzeltilmesi; birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 esas sayılı dava dilekçesinde ... ve ... kızı ... ile ... oğlu ...'ün Mecelle hükümlerine göre boşanmalarına rağmen nüfus kayıtlarında evli göründüklerinden bahisle evlilik kaydının iptali ile ...'ün ... oğlu ...'ün (1894 doğum-1915 ölüm) çocuğu olmadığının tespitine karar verilmesi; birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2005/204 esas sayılı dava dilekçesinde ise ... ve ... kızı ... ile ... oğlu ...'ün müşterek çocukları görünen ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babalarının ... oğlu ... (1881 doğum-1955 ölüm) olduğu ileri sürülerek, adı geçenlerin baba adlarının düzeltilmesi istenmiş, aşamalarda verilen kararlar taraf teşkili ve eksik araştırma nedeniyle bozulmuş, 24.02.2020 tarihli son bozma ilamında ise; davalıların murisi ... ile baba olmadığı iddia edilen ... oğlu ... ve baba olduğu iddia edilen ...'in mezar yerleri tespit edilerek örnek alınması, tespit edilememesi halinde çocuklarından örnek alınması, ayrıca davacıların murisi ..., ... (TC 2...4 ) ve ... ( 2...2 TC) ile anne olmadığı iddia edilen ... ve ... kızı ..., baba olmadığı iddia edilen ... oğlu ..., anne olduğu iddia edilen ... ve baba olduğu iddia edilen ... oğlu ...'ün mezar yerleri tespit edilerek örnek alınması, tespit edilememesi halinde bu kişilerin çocuklarından örnek alınması neticesinde DNA araştırması sonucuna göre karar verilmesi gerektiği yönündeki bozma ilamlarına uyan Mahkemece; asıl davanın reddine, birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 E sayılı dosyasındaki; davanın kısmen kabulü kısmen reddine, evlilik kaydının iptali talebinin reddine, ...'ün ... ve ...'den olma ... ile ...'den olma ...'ün evliliğinden olmadığının tespitine, ...'ün annesinin ... ve ...'den olma ... babasının ise ... olduğunun tespitine, ...'ün ...'ün nüfusundan terkini ile baba olan ...'in hanesine yazılmasına; Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2005/204 Esas sayılı dosyasındaki; davanın davalı-davacı ... dışındaki davacıların davayı takip etmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına, davacı ... yönünden davanın esastan reddine dair verilen karar davalı-davacı ... vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1.Temyizen incelenen; asıl davada talep edilen ve reddine karar verilen murisin ölüm tarihinin düzeltilmesi ve Birleşen Bozyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2002/151 E sayılı dosyasına kayden talep edilen ve mahkemece evliliğin iptali talebinin reddine dair kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olduğu anlaşılmakla; davalı-davacı ... vekilinin aşağıdaki paragraflar kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 36/1. maddesine göre kişisel durum, bu amaçla tutulan resmi sicille belirlenir. Aynı Kanun'un 39. ve Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 35/1. maddesi uyarınca ''Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tescili esnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir.'' Kişisel durumlardaki değişikliklerin nüfus kaydında belirtilmesi ve doğru olmayan kayıtların düzeltilmesi ile “nüfus kayıtlarının düzeltilmesi” anlaşılır. “Kayıt düzeltilmesi”, aile kütüğüne düşürülmüş nüfus kaydının bir kısmının “düzeltilmesi” veya “değiştirilmesi”dir. Bu dava uygulamada “nüfus kaydının düzeltilmesi davası” olarak adlandırılmaktadır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36/1-c maddesinde tespit davalarının, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil edeceği düzenlenmiş olup buna göre tespit kararları ile nüfus idaresi doğrudan işlem tesis edemeyecek, ancak daha sonra açılacak kayıt iptali veya kayıt düzeltme davalarında iş bu tespit kararlarının karine teşkil edeceği belirtilmiştir.

Nüfus Hizmetleri Kanunu'na göre açılan kayıt düzeltme davalarında, diğer kamu düzenine ilişkin olarak açılan davalarda olduğu gibi hakim taleple bağlı kalmayarak doğrudan doğruya yapacağı araştırma sonucu elde edeceği bulgulara göre karar vermek zorundadır.

Resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu nüfus kayıt düzeltme davalarında diğer kamu düzenine ilişkin olarak açılan davalarda olduğu gibi mahkemenin bozma ilamına uyması sonucu taraflar lehine usuli kazanılmış haktan söz edilemez.

Uyuşmazlık, ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babalarının ... oğlu ... (1894 doğumlu) olmayıp ... oğlu ... (1881 doğumlu) olduğunun tespiti talebinden ibarettir. Son bozma kararı sonrası yapılan yargılamada; ... (1929 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'in babası olduğu iddia edilen ...'in mezar yerleri tespit edilmiş; yapılan fethi kabir işlemleri neticesinde alınan örnekler sonucunda DNA testi yaptırılmıştır. Yukarıda belirtilen uyuşmazlık konusu olan hususta ise; mahkemece bozmaya uyulmuş ise de, gereği tam olarak yerine getirilmemiştir. ... (1929 doğumlu), ... (TC 2...4 ) (1931 doğumlu), ... (1925 doğumlu) ve ...'ün ( 2...2 TC) (1932 doğumlu) babası olmadığı iddia edilen ... oğlu ... ve baba olduğu iddia edilen ... oğlu ...'nin mezarı bulunamasa dahi sağ erkek kardeşler yada aynı soydan gelen erkekler arasından yapılacak DNA testinin sonuç verip vermeyeceği araştırılarak ve bu bağlamda iddianın tespiti bakımından aralarında DNA testine cevap verebilecek kişiler mahkemece ve taraflar aracılığı ile araştırılarak, bu hususun da değerlendirilmesi suretiyle, iddia ile ilgili olarak DNA testi yaptırılıp, alınacak rapor da gözetilerek toplanan tüm delillerle birlikte karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda (2) numaralı paragrafta gösterilen sebeplerle BOZULMASINA,

2.Yukarıda (1) numaralı paragrafta belirtildiği üzere; birleşen davada davacı-davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddi ile kararın bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ONANMASINA,

Peşin yatırılan harcın yatırana iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

29.12.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.