Boşandıktan sonra velayet değiştirilebilir mi?

Velayet hangi durumda değiştirilebilir?

Boşanma kararında velayetin anneye veya babaya bırakılmış olması, bu düzenlemenin her koşulda değişmez olduğu anlamına gelmez. Çocuğun, velayet sahibi ebeveynin veya diğer ebeveynin durumunda sonradan değişiklik meydana gelirse hâkim velayetle ilgili düzenlemeyi yeniden değerlendirebilir (TMK md. 183). Bu değerlendirmede çocuğun yararı esas alınır (TMK md. 182, 183).

Değişiklik talebi, velayet sahibi ebeveynin çocuğun bakımını ve eğitimini gereği gibi sürdürememesi, çocuğun ihtiyaçlarının karşılanmasında ciddi sorunlar yaşanması veya çocuğun güvenliği ve gelişimi bakımından yeni bir durum ortaya çıkması gibi iddialara dayanabilir. Ancak her anlaşmazlık veya ebeveynler arasındaki iletişim sorunu tek başına velayetin değiştirilmesini gerektirmez; mahkeme somut koşulları ve çocuğun yararını değerlendirir (TMK md. 183).

Velayet değişmeden kişisel ilişki düzenlenebilir mi?

Evet. Velayet kendisinde olmayan anne veya baba, çocukla uygun bir kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir. Kişisel ilişki, çocuğun diğer ebeveyniyle görüşmesi ve bağını sürdürmesi anlamına gelir (TMK md. 323). Boşanma kararında belirlenen görüşme günleri, çocuğun yaşı veya tarafların yaşam koşulları bakımından artık uygun değilse düzenlemenin değiştirilmesi talep edilebilir (TMK md. 182, 323).

Anne ve baba, çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişkisini zedeleyecek davranışlardan kaçınmalıdır. Kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye sokuyor veya ebeveynlik görevlerine aykırı biçimde kullanılıyorsa hâkim kişisel ilişki hakkını reddedebilir veya kaldırabilir (TMK md. 324).

Başvuru nasıl değerlendirilir?

Velayetin veya kişisel ilişki düzenlemesinin değiştirilmesi talebi aile mahkemesinde ileri sürülür (4787 sayılı Kanun md. 4). Talepte, boşanma kararından sonra neyin değiştiği ve bu değişikliğin çocuğu nasıl etkilediği açıkça anlatılmalıdır. Mahkeme, tarafların iddialarını ve çocuğun koşullarını değerlendirerek velayetin değiştirilmesine, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesine veya mevcut düzenin korunmasına karar verebilir (TMK md. 183).

Örneğin, Ayşe Hanım’ın velayeti kendisinde bulunan çocuğuyla ilgilenmesini ciddi biçimde zorlaştıran yeni bir durum ortaya çıktığını ve çocuğun bakımının fiilen uzun süredir babası tarafından sağlandığını düşünelim. Baba, bu değişikliğin çocuğun yararını etkilediğini açıklayarak velayetin değiştirilmesini isteyebilir. Mahkeme yalnızca tarafların beyanlarına değil, çocuğun gerçek yaşam koşullarına ve ihtiyaçlarına göre değerlendirme yapar (TMK md. 182, 183).